در فرآیند خرید گوشی، یکی از مهمترین موضوعاتی که کاربران باید به آن توجه کنند، قانونی بودن دستگاه و فعال بودن شناسههای آن در سامانه همتا است. حالا طبق اطلاعیه جدید سامانه همتا، فرآیند ثبت گوشیهای دارای چند شناسه تغییر کرده و از تاریخ ۱۵ مرداد ماه ۱۴۰۵ دیگر امکان استفاده از سازوکار موسوم به «وضعیت سفید» برای فعالسازی شناسه دوم دستگاه وجود نخواهد داشت.
بر اساس این تغییر، تمامی شناسههای دستگاههایی که دارای چند IMEI هستند، باید از ابتدا در سامانه گمرک ثبت شوند تا اطلاعات آنها بهصورت کامل در سامانه همتا فعالسازی شود.
وضعیت سفید همتا چه بود و چه تغییری کرده است؟
گوشیهای موبایل بسته به نوع طراحی، ممکن است یک یا چند شناسه IMEI داشته باشند. برای مثال بسیاری از گوشیهای دو سیمکارته دارای دو شناسه جداگانه هستند. تا پیش از این تغییر، در برخی موارد برای گوشیهای دارای دو شناسه، تنها یکی از IMEIها در فرآیند گمرکی ثبت میشد. سپس شناسه دوم از طریق روشی که در بازار با عنوان «وضعیت سفید» شناخته میشد، در سامانه همتا قابل ثبت و فعالسازی بود.
در واقع، در این روش یک شناسه دستگاه در گمرک اظهار میشد و پس از انجام مراحل رجیستری، شناسه دوم نیز بدون ثبت جداگانه در گمرک فعال میشد. اما با اجرای قانون جدید، این فرآیند دیگر امکانپذیر نخواهد بود و تمامی شناسههای فعال دستگاه باید از همان ابتدا در اطلاعات گمرکی ثبت شوند.
آیا برای هر IMEI باید هزینه رجیستری جدا پرداخت شود؟
یکی از مهمترین سوالات کاربران بعد از انتشار این خبر، مربوط به افزایش هزینه رجیستری است. اما باید توجه داشت که ثبت دو شناسه به معنی پرداخت دو هزینه رجیستری نیست. هزینه رجیستری بر اساس خود دستگاه، مدل گوشی و ارزش آن محاسبه میشود، نه تعداد IMEIها. برای اطلاع از مبلغ دقیق پرداختی، کاربران میتوانند جزئیات مربوط به هزینه رجیستری آیفون را با توجه به مدل و ارزش دستگاه بررسی کنند.
بنابراین اگر یک گوشی دارای دو شناسه باشد، همچنان تنها یک بار هزینه رجیستری برای آن پرداخت میشود؛ اما هر دو شناسه باید در فرآیند اظهار گمرکی ثبت شوند. برای مثال، یک گوشی دو سیمکارته با دو IMEI به شکل زیر ثبت خواهد شد:
- IMEI اول: ثبت در گمرک
- IMEI دوم: ثبت در گمرک
اما هزینه پرداختی مربوط به همان یک دستگاه خواهد بود.
تفاوت فرآیند جدید با روش قبلی چیست؟
تفاوت اصلی این تغییر در نحوه ثبت اطلاعات است، نه در هزینه نهایی. در گذشته ممکن بود یک گوشی دو سیمکارته با ثبت تنها یک شناسه در گمرک وارد فرآیند رجیستری شود و شناسه دوم بعداً از طریق وضعیت سفید فعال شود. اما از این پس، اطلاعات دستگاه باید بهصورت کامل و مطابق با مشخصات واقعی آن ثبت شود. یعنی اگر یک گوشی دو IMEI داشته باشد، هر دو شناسه باید در سامانه گمرک وجود داشته باشند.
این تغییر باعث میشود اطلاعات میان سامانه گمرک و همتا هماهنگتر شود و امکان فعالسازی شناسههایی که در فرآیند واردات ثبت نشدهاند کاهش پیدا کند.

تکلیف گوشیهایی که قبلاً با وضعیت سفید فعال شدهاند چیست؟
گوشیهایی که پیش از اجرای این تغییر بهصورت قانونی فعال شدهاند، همچنان قابل استفاده هستند و این تغییر به معنی از کار افتادن آنها نیست. با این حال، هنگام خرید گوشی دستدوم یا دستگاههایی که از مسیرهای وارداتی تهیه شدهاند، بهتر است کاربران وضعیت تمام شناسههای دستگاه را بررسی کنند تا مطمئن شوند همه IMEIهای گوشی در سامانه همتا قانونی و فعال هستند.
چگونه قانونی بودن IMEI گوشی را بررسی کنیم؟
همچنین پیش از خرید گوشی، توصیه میشود کاربران با انجام استعلام مالکیت گوشی موبایل از وضعیت مالکیت دستگاه و اطلاعات ثبتشده آن در سامانه همتا اطمینان حاصل کنند. برای بررسی شناسههای گوشی، کاربران میتوانند ابتدا با شمارهگیری کد زیر تمام IMEIهای دستگاه را مشاهده کنند:
*#۰۶#
پس از نمایش شناسهها، باید از طریق سامانه همتا یا روشهای رسمی استعلام، وضعیت قانونی بودن هر شناسه بررسی شود. در هنگام خرید گوشیهای دو سیمکارته، تنها فعال بودن یک IMEI کافی نیست و باید تمام شناسههای دستگاه مورد بررسی قرار گیرد.
این تغییر چه تاثیری روی بازار موبایل دارد؟
این تصمیم بیشتر از همه روی واردکنندگان و فروشندگان گوشی تاثیر میگذارد؛ زیرا دیگر امکان ثبت ناقص یک دستگاه و فعالسازی شناسه دوم آن با روشهای قبلی وجود نخواهد داشت. برای خریداران نیز اهمیت بررسی اصالت دستگاه بیشتر میشود. بهخصوص در بازار گوشیهای گرانقیمت مانند آیفون، توجه به وضعیت رجیستری و کامل بودن اطلاعات دستگاه قبل از خرید اهمیت زیادی دارد.
خرید آیفون رجیستر شده با خیال راحت از الوقسطی
با توجه به تغییرات جدید سامانه همتا، خرید گوشی رجیستر شده از یک فروشنده معتبر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. کاربرانی که قصد خرید آیفون دارند میتوانند به سراغ گزینههایی بروند که علاوه بر رجیستری قانونی، دارای ضمانت و خدمات معتبر هستند.
در این میان، امکان خرید قسطی آیفون با گارانتی شرکتی و رجیسترشده از الوقسطی فراهم شده تا کاربران بتوانند بدون پرداخت کامل هزینه در ابتدای خرید، گوشی موردنظر خود را بهصورت اقساطی تهیه کنند. خرید قسطی گوشی میتواند راهکاری مناسب برای افرادی باشد که قصد تهیه مدلهای جدید آیفون را دارند اما ترجیح میدهند هزینه آن را در چند مرحله پرداخت کنند.